Uzun yıllar Denizli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliğinde, Önsoykütüğü ve Soykütüğü işletmelerinde küpeleme ve kayıt faaliyetlerini yürüttüm.

2010 yılında, Avrupa Birliği uyum programları çerçevesinde sığırların doğumdan itibaren 20 gün içerisinde küpelenmesi zorunlu hâle geldi. Bu kapsamda, Türkiye’de örnek gösterilebilecek bir çalışma gerçekleştirerek ilçemizde “Alo Buzağı Hattı” sistemini kurduk ve uygulamaya geçirdik.

Ancak yetiştiricilerimiz zamanla kayıt sistemine alışıp bu uygulamanın önemini kavradığı bir dönemde, küpeleme süresinin önce 3 aya, ardından 6 aya çıkarılmasıyla yıllarca verilen emek ve oluşturulan sistem büyük ölçüde sekteye uğradı.

Bana göre bu, geç kalınmış bir uygulamadır. Ancak “zararın neresinden dönülürse kârdır.”

Bugün gündeme gelen dijital küpe uygulamasını bu açıdan önemli buluyorum. Ancak yalnızca dijital küpeye geçmek yerine, kedi ve köpeklerde kullanılan mikroçip benzeri bir sistemin sığır ve koyunlarda da uygulanması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü küpe ne kadar gelişmiş olursa olsun, düşme veya kaybolma sorunu devam edebilir. Hayvanın deri altına uygulanacak elektronik çip sayesinde bu sorun büyük ölçüde ortadan kaldırılabilir.

Aynı sistemin küçükbaş hayvanlarda da zaman kaybedilmeden uygulanması gerektiğine inanıyorum. Hayvanın doğumundan itibaren kimliğinin oluşturulması ve tüm hareketlerinin kayıt altına alınması; hem yetiştirici açısından hem de hayvan sağlığı, ıslah, hastalıklarla mücadele, desteklemeler ve ülkemizin hayvancılık politikaları açısından büyük önem taşımaktadır.

Geçmişte edindiğimiz tecrübeler bize şunu gösterdi: Kayıt sistemi ne kadar erken ve doğru kurulursa, hayvancılığın geleceği de o kadar sağlam olur.

Hayvancılıkta yıllardır konuşulan ancak uygulamaya geçirilmesi zaman alan önemli bir dönüşümün kapısı nihayet aralanıyor: Dijital hayvan kimliği.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından Kars'ta tanıtılan Güvenli Elektronik Küpe İzleme Sistemi (GEKİS) ile büyükbaş hayvanların doğumdan kesime kadar olan yaşam sürecinin elektronik ortamda takip edilmesi hedefleniyor. Sistem kapsamında hayvanların aşıları, sağlık kayıtları, hareketleri, satış ve kesim bilgileri dijital olarak izlenebilecek.

Bu gelişme yalnızca “yeni bir küpe takılması” olarak görülmemeli.

Asıl değişiklik, hayvanın kulağındaki küpeden çok, hayvanın arkasındaki verinin dijitalleşmesidir.

Küpe değişiyor, anlayış değişiyor

Bugüne kadar hayvanın kimliği büyük ölçüde plastik küpe ve kayıt sistemleri üzerinden takip ediliyordu. Ancak küpenin kaybolması, sahte küpe kullanımı, veri girişindeki hatalar ve hayvan hareketlerinin zamanında sisteme işlenmemesi gibi sorunlar zaman zaman izlenebilirliği zorlaştırabiliyordu.

GEKİS ile hedeflenen ise hayvanın doğumundan itibaren oluşturulan dijital kimliğinin yaşamı

17 milyon büyükbaş, 1,5 trilyon liralık değer

Türkiye'de 17 milyondan fazla büyükbaş hayvan bulunuyor. Bakan Yumaklı'nın açıklamasına göre bu hayvanların ekonomik değeri 1,5 trilyon liranın üzerinde.

Yıllık üretim tarafında ise 1 milyon 313 bin ton civarında sığır eti ve 20 milyon tonun üzerinde inek sütünden söz ediyoruz. Dolayısıyla burada takip edilen sadece hayvan değil; çok büyük bir ekonomik değer.

İşte bu nedenle hayvancılıkta doğru veri artık en az yem, su ve bakım kadar önemli.

Çünkü doğru veri olmadan doğru politika üretmek mümkün değil.

Peki küçükbaş hayvancılık ne olacak?

28 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de hem Koyun ve Keçi Türü Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği'nde, hem de Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği'nde değişiklik yapılması, hayvan kimliklendirme ve kayıt sisteminin mevzuat altyapısının da güncellendiğini gösteriyor.

Ancak burada önemli bir ayrım var:

Bugün tanıtılan GEKİS uygulaması öncelikle büyükbaş hayvanlar için hayata geçiriliyor. Küçükbaş hayvanlarda da dijital kimlik ve daha gelişmiş izlenebilirlik sisteminin nasıl uygulanacağı, üreticiye maliyetinin ne olacağı ve devlet tarafından nasıl destekleneceği gibi konuların netleşmesi gerekiyor.

Üreticinin cebine yük olmamalı

Dijital dönüşümün başarısı yalnızca teknolojinin gelişmişliğine bağlı değil.

Üreticinin bu sistemi benimsemesine de bağlı.

Burada özellikle küçük aile işletmelerinin unutulmaması gerekiyor.

Dijital küpenin maliyeti ne olacak?

Küpeleme işlemini kim yapacak?

Üretici bundan dolayı ek bir ücret ödeyecek mi?

Devlet destek verecek mi?

Küpe kaybolduğunda veya arızalandığında ne olacak?

Sistemi kullanmak için üreticinin ayrıca bir teknoloji altyapısına ihtiyacı olacak mı?

Bu soruların cevapları açık ve anlaşılır biçimde üreticiye anlatılmalı.

Çünkü teknoloji üreticinin hayatını kolaylaştırıyorsa değerlidir.

Üreticinin üzerine yeni bir bürokratik yük getiriyorsa, beklenen faydayı sağlamak zorlaşır.

Dijital küpe, sadece hayvanın değil üretimin de kimliği olmalı

28 Haziran 2026'da yapılan mevzuat değişiklikleriyle büyükbaş hayvanların kulak küpelerinde karekod gibi yeni teknolojilerin kullanımının önü açılırken, mevcut plastik küpeler için de geçiş süreci öngörülüyor.

Bu gelişmeler bize şunu gösteriyor:

Hayvancılıkta kayıt sistemi artık sadece bir zorunluluk olmaktan çıkıp üretimin temel altyapılarından biri haline geliyor. Bunu her zaman söylerim hatta yetiştiricimizin kulağına küpe olması için tekrar hatırlatayım KAYIT YOKSA PARA DA YOK…